BIODRA – o czym warto wiedzieć

 

Coraz więcej mówi się o biodrach i ich roli w ujęciu całościowym człowieka. I słusznie, ponieważ w związku ze swoim położeniem i funkcją są uważane za centrum ciała. Dbałość o te stawy i ich prawidłowy stan wpływa na pozostałe części ciała, stąd warto o nich pamiętać podczas każdej aktywności fizycznej.

Biodra są z nami całe życie. Każdy biodra posiada. Wiedza na ich temat pozwoli przez cały ten czas utrzymać je w zdrowiu. Aby opanować podstawowe funkcje bioder, którymi są chód, bieg, kucanie, skoki, człowiek potrzebuje na to aż kilkunastu miesięcy począwszy od dnia urodzin. Jako jedyne stawy wymagają one bowiem bardzo dokładnego skoordynowania wszelkich wyuczonych wcześniej ruchów. Po opanowaniu podstaw nadchodzi czas doskonalenia ruchów, by stały się one możliwie najdoskonalsze przy najmniejszym wydatku energii. Podstawową rolą bioder jest lokomocja. W czynności tej biodra wykonują złożone ruchy amortyzacji, utrzymania ciała w wybranych pozycjach, gwałtownych zmian kierunku ruchu czy nagłego hamowania. Współpraca z innymi stawami ciała wymaga prawidłowej koordynacji. Biodra pracują także podczas dźwigania, pływania, tańca, jazdy konnej, wspinaczki po ściance. Do każdej z tych aktywności stawy te przygotowuje się inaczej, a jednak podobnie – kształtując ich elastyczność, siłę i koordynację. Dla bioder najważniejszymi mięśniami są krótkie mięśnie rotujące zewnętrzne i wewnętrzne, ale i mięśnie przedniej i tylnej części uda. Nie można też zapominać, że na biodra mają wpływ inne grupy mięśni, pozornie odległe, jak choćby mięśnie aparatu żucia, mięśnie podpotyliczne czy mięśnie łydek.

Biodra a inne struktury ciała

Biodra umiejscowiły się na połączeniu ciężkiego tułowia, na którym zawieszone są kończyny górne wraz z głową, i ruchomych nóg oplecionych długimi dwustawowymi mięśniami. Ważne jest, by posiadały znaczną swobodę ruchu. Pozwoli to na wykonywanie przeróżnych ruchów scalonych z innymi w jedno. Mięśnie, o które najbardziej trzeba zadbać, należą do grupy tzw. mięśni tonicznych, czyli inaczej antygrawitacyjnych. Ich funkcja polega w największym skrócie na utrzymaniu pionu, ale i hamowaniu ruchu. Łatwo jest bowiem „uruchomić” ciało, trudniej je zatrzymać. Z pewnością wymaga to więcej energii, stąd taka a nie inna budowa tych mięśni, ich przebieg oraz właściwości. Jedną z nierozłącznych umiejętności, którą powinien posiadać każdy ćwiczący dowolnyrodzaj sportu, jest rozciąganie. Znajomość podstawowych pozycji rozciągowych stanowi abc świadomego sportowca.

O zdrowiu bioder decyduje także umiejętność prawidłowego oddychania. Pełen i swobodny wdech zwiększa nieco napięcie ciała, by następujący po nim wydech obniżył je. Oddech jest w stanie dotrzeć także do tych pozornie odległych od płuc stawów. Dobrze dotlenione biodra i miednica to także zdrowe narządy miednicy mniejszej, a więc te odpowiedzialne za oczyszczanie organizmu i funkcje płciowe.

Zdrowe i elastyczne biodra to prawidłowo funkcjonujące stawy kolanowe i stopy. Urazy kolan czy stóp niejednokrotnie mają swoje źródło w nieprawidłowo działających biodrach, a co za tym idzie – nierównoważnie funkcjonującym ciele. Dbałość o kolana uwarunkowana jest dbałością o biodra. Pełen zakres ruchu kolan, ich sprężystość, wytrzymałość są wynikiem dobrze skomunikowanych z kolanami mięśni rozpiętych między biodrami a podudziami.

Biodra odczuwają także nasze emocje, wychwytują je i chłoną jak gąbka. Reagują żywo na naszą wewnętrzną równowagę czy też jej zachwianie. W sytuacji pojawienia się tzw. wzorców stymulacji negatywnej (złość, agresja, stłumiona nienawiść, gniew) mięśnie wokół bioder reagują skurczem. Wpółreagujące z biodrami są mięśnie aparatu żucia, co daje się łatwo wyjaśnić: tworzy go społecznie uwarunkowany nawyk zaciskania zębów, niewypowiadania własnego zdania lub tłumienie tego, co chcielibyśmy z siebie wyrzucić. Jeśli sytuacja trwa przez dłuższy czas lub często się powtarza, skurcz ten przyjmuje formę stałego czynnika odbierającego biodrom ich naturalność i elastyczność. Dotyczy to też mięśni żucia oraz szyi, co przekłada się niejednokrotnie na powstawanie dolegliwości tego rejonu (np. bóle głowy, zaburzenia snu, koncentracji, rozdrażnienie, tarcie zębami w nocy). Każde zaburzenie pracy bioder ma więc swoje źródło właśnie w napięciach powstałych z połączenia nieelastyczności oraz podtrzymywanego napięcia emocjonalnego. Zrozumienie wpływu tych czynników daje wiedzę o sobie, reakcjach ciała oraz pozwala na szukanie dobrych rozwiązań dla zaistniałych stanów bólowych.

Biodra a trening

Biodra lubią i potrzebują rozgrzewki, a więc warto jej poświęcić czas przed rozpoczęciem treningu. Przechodzenie od prostych ruchów do bardziej złożonych, od prostego rozciągania do stopniowego włączania bardziej złożonych form ruchowych, wprowadzanie ruchu pozornie niepowiązanego z daną dyscypliną – z pewnością biodra to polubią i będą wdzięczne za poświęconą im uwagę. Kończenie treningu/lekcji warto poprowadzić w łagodne rozciąganie mięśni, które pracowały, wychładzanie i uspokojenie ciała. Takie traktowanie bioder zapewni im prawidłową funkcję, gotowość do wydajnego wysiłku i efektywną higienę, dzięki której będą nam długo służyły. Uzupełnienie świadomej dbałości o biodra o jacuzzi, saunę, masaż czy inne formy relaksu, będzie dobrą przeciwwagą względem treningów. Myśląc o biodrach warto energetyzować je i „dopowietrzać” takimi formami ruchu, które stanowią dla nich nowość. Najsensowniejszy trening to przecież ten, który nie proponuje rutyny i ta zasada dotyczy także bioder. W razie pojawiających się kłopotów, warto skonsultować się z doświadczonym fizjoterapeutą. Idąc z biodrami przez proces treningowy albo po prostu korzystając z nich podczas zwykłych aktywności dnia codziennego pamiętajmy, iż zdrowe biodra to zdrowy człowiek. Zdrowe biodra to biodra radości, energii, sprężystości, witalności. I takich bioder czytającym te słowa serdecznie życzę.

 

 

 

Bartłomiej Gajowiec

Fizjoterapeuta z dwudziestoletnią praktyką. Pasjonat zafascynowany kluczową rolą bioder dla funkcjonowania i zachowania zdrowia organizmu. Praktykę zdobywał m.in. w Instytucie Reumatologicznym w Warszawie, Centrum Rehabilitacji w Konstancinie, Centrum Medycznym Medicover, Uzdrowisku Konstancin oraz szpitalu Norfolk & Norwich Hospital w Anglii. Założyciel inicjatywy Rusz Biodrem propagującej ideę budowania świadomości roli mądrego ruchu w profilaktyce różnego rodzaju dysfunkcji organizmu oraz poprawie jakości życia. Na co dzień pasjonat aikido i klasycznych land roverów. Od 1999 roku prowadzi własny gabinet na warszawskich Stokłosach.
www.gajowiec.pl

 

 

Fot. shutterstock.com